Wszyscy niecierpliwie czekamy na pełnię wiosny i lata, a wraz z nimi - na czyste niebo, świeże powietrze i zapach przyrody. Z całych sił pragniemy, by ciepłe słoneczne promienie, których tak bardzo brakowało nam zimą, znów napełniły nas energią. Z drugiej strony, zewsząd zalewają nas informacje o szkodliwym promieniowaniu słonecznym, dziurze ozonowej, itp., a statystki mówią o coraz częstszym występowaniu raka skóry.

Czy wobec tego promienie słoneczne są dla nas szkodliwe czy nie? Prawda, jak zwykle, leży gdzieś po środku, musimy więc uwzględnić zarówno pozytywne, jak i negatywne działanie słońca. Do pozytywnych działań promiowania słonecznego należą:
# wspieranie przemiany materii, uzupełnianie sił witalnych, poprawa zdolności koncentracji;
# dostarczanie organizmowi energii i witaminy D potrzebnej do budowy kości oraz prawidłowego funkcjonowania systemu immunologicznego;
# aktywacja "hormonów szczęścia", dzięki którym latem jesteśmy weselsi, aktywniejsi i lepiej znosimy stresy;
# wspieranie produkcji hormonów płciowych;
# wspomaganie krwioobiegu, co uwidacznia się w lepszej elastyczności i kolorze skóry;
# łagodzenie objawów niektórych chorób skóry;
# zwiększnie progu odczuwania bólu;
# wspomaganie wykorzystania przez organizm składników odżywczych, w szczególności zawartych w posiłkach składników mineralnych.
Część promieniowania słonecznego to promieniowanie ultrafioletowe (UV), złożone z fal o różnych długościach:
Promieniowania UV-A - o największym udziale w ogólnym promieniowaniu, głęboko wnikające w skórę. Bezpośrednio wywołuje kolor opalenizny, jednak przyspiesza starzenie się skóry, poprzez aktywację wolnych rodników, które mogą uszkadzać komórki.
Promieniowanie UV-B - wnika w środkowe warstwy skóry. Posiada większą energię, niż promieniowanie UV-A i bezpośrednio uszkadza struktury komórkowe.
Promieniowanie UV-C - jest najgroźniejsze, lecz na szczęście pochłanianie jest przez atmosferę.

Oprócz ilości i jakości promieniowania słonecznego, na uszkodzenia skóry wywołane słońcem, składa się szereg dodatkowych czynników, na przykład: rodzaj skóry, styl życia, zażywanie lekarstw, materiały ochronne itd. Pewna ilość promieniowania jest tolerowana przez organizm, jednak gdy jego dawka przekroczy indywidualny próg tolerancji, dochodzi do poparzenia skóry. Uszkodzone komórki posiadają jeszcze pewne zdolności regeneracji, lecz po kilku powtarzających się poparzeniach lub, gdy komórki nie będą miały wystarczającego czasu na regenerację, zdolności te zanikają. Może wtedy dojść do przewlekłego uszkodzenia skóry lub nawet zmian nowotworowych. Widocznymi symptomami uszkodzenia skóry jest jej starzenie się: pojawiają się zmarszczki, wysuszona skóra staje się żółtawa, pokrywają ją brązowe i białe plamy, rozszerzają się naczynia krwionośne, mogą pojawić się na niej guzy - łagodne lub złośliwe. Uszkodzeniom skóry wywołanym słońcem należy zapobiegać już w wieku dziecięcym, ponieważ ryzyko powstania raka skóry można powiązać z ilością promieniowania słonecznego otrzymanego przez cały okres życia.

Oprócz tego, nieodpowiednia ochrona przed słońcem może zagrażać również naszemu wzrokowi. Jest to istotne ze względu na szybkie zmniejszanie się warstwy ozonowej, pochłaniającej przeważającą część promieniowania UV. W przeciągu ostatnich 30 lat, grubość tej warstwy zmniejszyła się aż o 10%!

W jaki sposób możemy więc najskuteczniej ochronić naszą skórę i oczy w okresach największego nasłonecznienia? Czy wystarczy nosić odpowiednią odzież, używać okularów i kremów przeciw-słonecznych? Zdecydowanie nie! Musimy wspierać również nasz "wewnętrzny filtr" - czyli regularnie dostarczać do naszego organizmu beta karoten!

Co należy wiedzieć o beta karotenie?

Beta-karoten wraz z luteiną zalicza się do grupy karotenoidów, opisanych już ponad 150 lat temu. Jest to grupa barwników ochronnych występujących w roślinach, zapobiegających uszkodzeniom wywołanym przez UV (znacznie później odkryto, że mają one podobne działanie u ludzi). Występują w warzywach oraz owocach koloru żółtego i czerwonego (np. brzoskwinie, morele, pomarańcze, owoce dzikiej róży, papaje, marchew, pomidory). Występują również w zielonych warzywach, w których duża zawartość zielonego chlorofilu nie pozwala na "przebicie się " barwy karotenoidów.

Jest najlepszym źródłem witaminy A dla człowieka. Nasz organizm z beta - karotenu wytwarza jej tyle, ile aktualnie potrzebuje, bez ryzyka, że można ją przedawkować.

Będąc specyficznym antyoksydantem, neutralizuje działanie wolnych rodników, co ma istotne znaczenie w profilaktyce wielu chorób.

Beta-karoten jest prowitaminą najbardziej zalecaną latem, ponieważ wspiera foto - ochronę, czyli chroni naszą skórę i oczy przed nadmiernym promieniowaniem UV. Karotenoidy zwiększają odporność skóry na promieniowanie słoneczne, wspierają produkcję pigmentów, powodując opaleniznę, przez co zapobiegają uszkodzeniom skóry. Pomarańczowe zabarwienie skóry podczas zażywania beta - karo-tenu ma charakter przejściowy i nie jest szkodliwe. Beta karoten, neutralizuje wolne rodniki, łagodzi zmęczenie oczu, filtruje szkodliwe promieniowanie UV i wspiera aktywną regenerację koloru oczu.

Beta - karoten w dawce 9 000 I.U./kaps. można stosować profilaktycznie przez okres całego roku. Beta - karoten w dawce 25 000 I.U. zalecany jest w przypadku zwiększonego zapotrzebowania na foto - ochronę. Zażywanie beta - karotenu zaleca się rozpocząć na dwa miesiące przed okresem zwiększonego nasłonecznienia.

dr n. med. Melita Hromadová